Gepost door: Harry Hummel | september 3, 2009

Tegen onrecht


Het deze week opgerichte Burgercomité tegen Onrecht wil opkomen voor de slachtoffers of nabestaanden van ernstige geweldmisdrijven in Nederland. Hun gevoelens en hun situatie krijgen te weinig aandacht, vindt het comité. Ze moeten, aldus het Pamflet tegen Onrecht, meer inbreng krijgen bij processen en een betere schadevergoeding. De daders van de misdrijven moeten indringender worden geconfronteerd met het leed dat ze hebben aangericht, waarop minimum-straffen moeten staan.

Dit lijkt op de punten die slachtoffers van schendingen van mensenrechten overal ter wereld naar voren brengen. Ook daar gaat het om ernstige geweldmisdrijven. De daders van die schendingen worden heel vaak helemaal niet berecht. En als het al tot berechting komt, na een omwenteling of na een vredesakkoord tussen strijdende groepen, kan dat alleen nadat grote concessies zijn gedaan aan de daders. Die krijgen dan amnestie of lichtere straffen, soms ‘zomaar’, soms in ruil voor het bekennen van schuld. Iets waar slachtoffers of nabestaanden zich vaak met hand en tand tegen verzetten, soms tientallen jaren lang – in Chili bij voorbeeld heeft dat steeds meer succes.

Maar alleen al omdat er in dit soort situaties onvoldoende capaciteit is bij rechtbanken, zal volledige, normale berechting vaak niet lukken. Wat dan wél een absoluut minimum is, is het formeel blootleggen en erkennen van de begane misdrijven en het leed dat zij hebben veroorzaakt. Financieel voordeel dat de daders hebben gehad van hun misdrijven moet teniet worden gedaan; slachtoffers, die in de praktijk vaak al behoren tot de armere bevolkingsgroepen, moeten worden gecompenseerd. Het is niet voor niets dat de zgn. ‘transitional justice’ in toenemende mate aandacht heeft voor herstelbetalingen en het creëren van economisch perspectief voor slachtoffers.

Vorig jaar bezocht ik Colombia, waar de laatste jaren aan het leger gelieerde doodseskaders zijn gedemobiliseerd, die een paar miljoen mensen hebben weg-geterroriseerd van hun land of uit hun dorp. Het regeringsprogramma voor ‘herstel en verzoening’ beoogt aandacht te geven aan de slachtoffers, maar veel mensen herkennen zich er niet in. Ze vinden dat de misdadigers die moeten worden ‘geherintegreerd’ teveel aandacht krijgen, en willen het herstel van hun bestaan dat hen is afgenomen.

Iets dat je ook vaak hoort is hoe moeilijk het is, samen te leven met de mensen die je hebben gemarteld of je familieleden vermoord. Ook daar zie ik een parallel met het Burgercomité, dat wil dat daders van ernstige geweldmisdrijven niet terugkeren naar de plek waar ze voorheen woonden.

De rechten van slachtoffers en nabestaanden kunnen niet serieus genoeg worden genomen. Daarom is het goed dat een organisatie als het Burgercomité tegen Onrecht is opgericht. Het motto van het Pamflet tegen Onrecht is: “Wie barmhartig is jegens de wolven doet onrecht aan de schapen”. Dat spreekt me minder aan, ik denk in ieder geval dat veel stappen die belangrijk zijn voor slachtoffers en nabestaanden niet afhangen van hardheid naar de daders. Het respect voor slachtoffers en nabestaanden kan niet worden afgemeten aan hoeveel jaar een dader precies vastzit.

Volgens de krant heeft mede-oprichter Joost Eerdmans bij de presentatie van het comité een opmerking gemaakt over vrouwelijke rechters. Zij zouden te genuanceerd zijn en te veel meevoelen met de daders. Jammer van die opmerking: ik denk dat meevoelende rechters juist een geallieerde kunnen zijn in de strijd voor het rekening houden met de gevoelens en de situatie van de slachtoffers.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers op de volgende wijze: